2026-11-10 · TWH AI
สัญญาบริการงานซ่อมบำรุงในไทย: ตั้งเงื่อนไข WHT, VAT และการชำระเงินอย่างไรให้คุมความเสี่ยงได้
คู่มือสำหรับผู้จัดการอาคารและทีมการเงินในการกำหนดเงื่อนไข WHT, VAT, เอกสารวางบิล และรอบจ่ายเงินในสัญญางานซ่อมบำรุง B2B ในไทย
ในการดูแลงานอาคารเชิงพาณิชย์ คอนโดมิเนียม อาคารสำนักงาน โรงงานขนาดเล็ก หรือโครงการมิกซ์ยูส “สัญญาบริการงานซ่อมบำรุง” ไม่ได้เป็นเพียงเอกสารจัดซื้อ แต่เป็นเครื่องมือควบคุมความเสี่ยงทั้งด้านงบประมาณ ภาษี กระแสเงินสด และคุณภาพบริการ หากกำหนดเงื่อนไข WHT, VAT, เอกสารวางบิล และรอบจ่ายเงินไม่ชัดเจน ปัญหาที่ตามมามักเกิดซ้ำ เช่น ผู้รับเหมาวางบิลไม่ครบเอกสาร ฝ่ายการเงินจ่ายไม่ได้ ใบกำกับภาษีออกผิด หักภาษี ณ ที่จ่ายไม่ตรงประเภท หรือเกิดข้อโต้แย้งเรื่องงานเพิ่มนอกสcope จนทำให้ค่าใช้จ่ายบานปลาย บทความนี้สรุปแนวทางเชิงปฏิบัติสำหรับผู้จัดการอาคารและผู้บริหารนิติบุคคลที่ต้องการตั้งเงื่อนไขสัญญาให้ใช้งานได้จริงในบริบท B2B ของไทย
ทำไมสัญญางานซ่อมบำรุงต้องคุมทั้งภาษีและการจ่ายเงินตั้งแต่ต้น
ในตลาดไทย งานซ่อมบำรุงอาคารมักมีทั้งรูปแบบรายครั้งและรายเดือน เช่น งาน PM ระบบไฟฟ้า ประปา เครื่องสูบน้ำ ถังเก็บน้ำ ระบบระบายน้ำ สุขภัณฑ์ หรือบริการช่างประจำไซต์ หากเซ็นสัญญาโดยมองเฉพาะ “ราคาเสนอ” แต่ไม่กำหนดกลไกเอกสารและภาษีให้ชัด ต้นทุนจริงที่องค์กรแบกรับอาจสูงกว่าที่คิด 3–10% จากค่าใช้จ่ายแฝงและความล่าช้า
ตัวอย่างที่พบได้บ่อย:
- ผู้ขายเสนอ 30,000 บาท/เดือน แต่ฝ่ายจัดซื้อไม่ชัดว่า “รวม VAT หรือยัง”
- ผู้ว่าจ้างหัก WHT ผิดประเภท ทำให้คู่ค้าท้วงติงและขอให้ชำระส่วนต่าง
- วางรอบจ่าย “สิ้นเดือน” แต่สัญญาไม่ระบุ cut-off เอกสาร ทำให้ใบแจ้งหนี้ข้ามรอบ
- มีงานฉุกเฉินเพิ่ม เช่น ท่อแตก ปั๊มน้ำเสีย หรือเมนไฟขัดข้อง แต่ไม่ได้กำหนดอัตราค่าแรง OT และราคางานเพิ่มไว้ล่วงหน้า
สำหรับผู้ดูแลอาคาร การวางสัญญาที่ดีควรตอบ 4 คำถามหลัก:
- งานที่จ่ายคืออะไร และวัดผลงานอย่างไร
- ภาษีหัก ณ ที่จ่ายและ VAT คิดอย่างไร
- ต้องใช้เอกสารใดในการวางบิลและรับชำระ
- จ่ายเมื่อไร และมีเงื่อนไขระงับการจ่ายกรณีงานไม่ผ่านหรือไม่
โครงสร้างค่าบริการที่ควรใช้ในสัญญา B2B
ก่อนคุยเรื่องภาษี ควรทำให้โครงสร้างราคาในสัญญาชัด เพราะเป็นฐานของการวางบิลและการอนุมัติจ่าย
1) ค่าบริการรายเดือนแบบเหมา
เหมาะกับงาน PM และงานตรวจเช็คประจำ เช่น ตรวจตู้ MDB เปลี่ยนหลอดไฟส่วนกลางตามแผน ตรวจปั๊มน้ำ ตรวจรอยรั่ว ตรวจสุขภัณฑ์ และรายงานประจำเดือน
ช่วงราคาตลาดไทยโดยประมาณ:
- ช่างประจำอาคาร 1 คน วันทำการปกติ: 18,000–35,000 บาท/เดือน
- ทีม PM อาคารขนาดเล็ก 1–2 ครั้ง/เดือน: 8,000–25,000 บาท/เดือน
- ดูแลระบบไฟฟ้าและงานอาคารเบื้องต้นสำหรับอาคารสำนักงานขนาดกลาง: 20,000–60,000 บาท/เดือน
- งานเฉพาะระบบ เช่น ตรวจเช็คปั๊ม ระบบท่อ และสุขภัณฑ์แบบรายเดือน: 6,000–20,000 บาท/เดือน
ในสัญญาควรระบุชัดว่า “ค่าบริการเหมารายเดือนครอบคลุมอะไรบ้าง” เช่น ค่าแรง ค่าวัสดุสิ้นเปลืองมูลค่าไม่เกิน 500 บาท/ครั้ง หรือรวมเฉพาะการตรวจและรายงาน แต่ไม่รวมอะไหล่
2) ค่าบริการรายครั้ง
เหมาะกับงานแก้ไขเฉพาะจุดและงานฉุกเฉิน เช่น ล้างท่อ ตัน เปลี่ยนเบรกเกอร์ ซ่อมท่อรั่ว ซ่อมสุขภัณฑ์
ช่วงราคาตลาดโดยประมาณ:
- เรียกช่างเข้าหน้างานทั่วไป: 800–2,500 บาท/ครั้ง
- งานไฟฟ้าเบื้องต้น เช่น เปลี่ยน MCB, ตรวจวงจร: 1,500–4,500 บาท/จุด
- งานประปาเบื้องต้น เช่น ซ่อมรั่ว เปลี่ยนวาล์ว: 1,200–5,000 บาท/จุด
- ล้าง/แก้ท่อตัน: 1,500–6,000 บาท/จุด
- งานเร่งด่วนกลางคืนหรือวันหยุด: บวกเพิ่ม 25–100%
หากองค์กรใช้บริการลักษณะนี้บ่อย ควรแนบ “ตารางอัตรามาตรฐาน” ไว้กับสัญญาเพื่อคุมราคาในกรณี call-out
3) ค่างานซ่อมพร้อมอะไหล่
งานประเภทนี้มีโอกาสเกิด dispute สูงที่สุด เพราะเกี่ยวกับราคาวัสดุ การ mark-up และการอนุมัติงานเพิ่ม ควรกำหนดว่า:
- อะไหล่/วัสดุเกินวงเงินใดต้องขออนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษร
- mark-up ค่าวัสดุอนุญาตได้หรือไม่ เช่น ไม่เกิน 10–15%
- ต้องแนบใบเสนอราคาอะไหล่และรูปก่อน-หลังงานหรือไม่
หากเป็นงานระบบเฉพาะทาง เช่น บริการซ่อมบำรุงระบบไฟฟ้า หรือ บริการซ่อมบำรุงระบบประปา การแยกค่าแรงกับค่าอะไหล่จะช่วยให้ฝ่ายอาคารตรวจสอบต้นทุนและวิเคราะห์ recurring issues ได้ง่ายขึ้น
ตั้งเงื่อนไข WHT ให้ถูกตั้งแต่ร่างสัญญา
WHT หรือภาษีหัก ณ ที่จ่าย เป็นจุดที่สร้างปัญหาในทางปฏิบัติบ่อยที่สุด เพราะหลายองค์กรเข้าใจไม่ตรงกันว่า “งานซ่อมบำรุง” เป็นค่าบริการประเภทใด และต้องหักกี่เปอร์เซ็นต์
หลักปฏิบัติที่ควรยึด
สำหรับสัญญาบริการ B2B ในไทย ผู้ว่าจ้างที่เป็นนิติบุคคลมักต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายเมื่อจ่ายค่าบริการให้ผู้รับจ้างที่เป็นนิติบุคคล ตามประเภทเงินได้ที่เกี่ยวข้องกับ “ค่าบริการ” ซึ่งในทางปฏิบัติงานซ่อมบำรุงมักถูกจัดการเป็นค่าบริการและมีการหักในอัตราที่ฝ่ายบัญชีใช้อ้างอิงตามประเภทงานและสถานะคู่ค้า
อย่างไรก็ดี ประเด็นสำคัญไม่ใช่เพียง “หักกี่ %” แต่คือ:
- ในสัญญาต้องระบุว่า “ผู้ว่าจ้างจะหักภาษี ณ ที่จ่ายตามอัตราที่กฎหมายกำหนด”
- ราคาที่เสนอเป็น “ก่อนหักภาษี ณ ที่จ่าย” หรือไม่
- WHT คิดจากฐานใด เช่น มูลค่าบริการก่อน VAT
สูตรที่ควรระบุในสัญญา
ข้อความที่ใช้งานได้จริง:
- “ค่าบริการตามสัญญายังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม”
- “ผู้ว่าจ้างจะหักภาษี ณ ที่จ่ายจากค่าบริการในอัตราตามที่กฎหมายกำหนด ณ วันที่ชำระเงิน”
- “ภาษีหัก ณ ที่จ่ายให้คำนวณจากมูลค่าค่าบริการก่อนภาษีมูลค่าเพิ่ม”
ตัวอย่างการคำนวณ:
- ค่าบริการรายเดือน 20,000 บาท
- VAT 7% = 1,400 บาท
- ยอดใบแจ้งหนี้ = 21,400 บาท
- หากหัก WHT 3% บนค่าบริการ = 600 บาท
- ผู้รับจ้างรับเงินจริง = 20,800 บาท
หากไม่ระบุเรื่องนี้ล่วงหน้า ผู้รับจ้างบางรายจะเข้าใจว่าควรได้รับ 21,400 บาทเต็มจำนวน และเมื่อถูกหัก 600 บาทจะมองว่าเป็นการ “จ่ายไม่ครบ” แม้ในทางบัญชีผู้ว่าจ้างทำถูกต้องก็ตาม
ข้อควรระวังสำหรับงานที่มีทั้งบริการและค่าวัสดุ
กรณีใบเสนอราคาเป็น “ซ่อมปั๊มน้ำพร้อมเปลี่ยนอะไหล่ 45,000 บาท” ฝ่ายบัญชีหลายแห่งจะถามว่าควรหักจากยอดรวมทั้งหมดหรือเฉพาะค่าแรง หากต้องการลดข้อโต้แย้ง ควรให้ผู้รับจ้างแยกรายการอย่างน้อยเป็น:
- ค่าแรงบริการ
- ค่าวัสดุ/อะไหล่
- VAT
การแยกเช่นนี้ช่วยทั้งเรื่อง WHT และการตรวจสอบต้นทุนซ่อมสะสมของทรัพย์สินแต่ละตัว
VAT: จุดที่ต้องเขียนให้ชัดว่า “รวม” หรือ “ไม่รวม”
ในงานซ่อมบำรุง B2B ความผิดพลาดเรื่อง VAT มักไม่ใช่เรื่องอัตรา แต่เป็นเรื่องข้อความในใบเสนอราคาและสัญญา เช่น “20,000 บาท” โดยไม่ได้ระบุว่ารวม VAT หรือไม่
แนวทางที่ปลอดภัยที่สุด
ให้ระบุในทุกเอกสารว่า:
- “ราคานี้ยังไม่รวมภาษีมูลค่าเพิ่ม 7%” หรือ
- “ราคารวมภาษีมูลค่าเพิ่มแล้ว”
สำหรับลูกค้าองค์กร แนะนำให้ใช้รูปแบบ “ยังไม่รวม VAT” เพื่อให้เทียบราคาและอนุมัติงบง่ายกว่า โดยเฉพาะเมื่อเทียบผู้เสนอราคา 2–3 ราย
ตัวอย่างผลกระทบถ้าไม่ระบุ
สมมุติผู้จัดการอาคารอนุมัติผู้รับเหมา PM ระบบอาคารเดือนละ 50,000 บาท โดยเข้าใจว่าเป็นราคาสุทธิ แต่ผู้ขายออกใบแจ้งหนี้ 53,500 บาท เพราะบวก VAT 7% เพิ่ม ฝ่ายการเงินอาจติดงบประมาณทันที หาก PO อนุมัติไว้แค่ 50,000 บาท/เดือน
ดังนั้น ควรกำหนดในสัญญาและ PO ให้ตรงกันเสมอ:
- มูลค่าค่าบริการก่อน VAT
- VAT
- มูลค่ารวมทั้งสิ้น
- หลักการคำนวณงานเพิ่ม
งานซ่อมเล็กน้อยกับคู่ค้าที่ไม่ได้อยู่ในระบบ VAT
ผู้ให้บริการรายเล็กบางรายอาจไม่ได้จด VAT หากอาคารของคุณต้องใช้เอกสารภาษีเต็มรูปแบบเพื่อเครดิตภาษีซื้อ ควรคัดกรองตั้งแต่ onboarding ว่าคู่ค้าสามารถออกใบกำกับภาษีได้หรือไม่ มิฉะนั้นราคาที่ดู “ถูกกว่า 7%” อาจทำให้ฝั่งผู้ว่าจ้างเสียสิทธิประโยชน์ภาษีและบริหารเอกสารยากขึ้น
เอกสารวางบิลที่ควรกำหนดให้ครบในสัญญา
หลายองค์กรจ่ายช้าไม่ใช่เพราะไม่มีเงิน แต่เพราะเอกสารไม่ครบ วางบิลผิดรอบ หรือข้อมูลไม่ตรงกับ PO วิธีลดปัญหาคือเขียน “checklist เอกสารวางบิล” ลงในสัญญาเลย
เอกสารพื้นฐานที่แนะนำ
- ใบแจ้งหนี้/ใบวางบิล
- ใบส่งมอบงานหรือ service report ที่ผู้แทนอาคารลงนาม
- ใบกำกับภาษีฉบับสมบูรณ์ หรือออกตามนโยบายบริษัท
- สำเนา PO หรือเลขที่สัญญา
- ใบเสนอราคาที่ได้รับอนุมัติสำหรับงานเพิ่ม
- รูปถ่ายก่อน-หลังงาน สำหรับงานซ่อมเฉพาะจุด
- รายงาน PM checklist รายเดือน สำหรับงานเหมา
- เอกสารหักภาษี ณ ที่จ่ายเพื่อใช้ยืนยันภายหลัง
กำหนด cut-off ให้ชัด
ตัวอย่างเงื่อนไขที่ใช้ได้จริง:
- วางบิลได้ทุกวันที่ 20–25 ของเดือน
- เอกสารที่ส่งหลังวันที่ 25 จะเลื่อนไปจ่ายรอบถัดไป
- เ