2026-10-24 · TWH AI
วางงบงานซ่อมบำรุงในไทย: แยกต้นทุนค่าแรงและค่าวัสดุอย่างไร
คู่มือสำหรับผู้จัดการอาคารและทีมการเงินในการแยกงบค่าแรง ค่าวัสดุ งานด่วน และงานป้องกันล่วงหน้า เพื่อควบคุมต้นทุนซ่อมบำรุงหลายสาขาในไทยได้แม่นยำขึ้น
สำหรับผู้จัดการอาคาร ฝ่ายบริหารนิติบุคคล และทีมการเงินขององค์กรที่ต้องดูแลงานซ่อมบำรุงหลายสาขาในไทย ปัญหาที่พบบ่อยไม่ใช่แค่งบ “ไม่พอ” แต่คือการตั้งงบไม่แยกระหว่างค่าแรง ค่าวัสดุ งานเร่งด่วน และงานป้องกันล่วงหน้าอย่างชัดเจน ทำให้วิเคราะห์ต้นเหตุของต้นทุนไม่ได้จริง ผลลัพธ์คือบางสาขาดูเหมือนใช้งบสูงผิดปกติ ทั้งที่สาเหตุอาจมาจากอายุอาคาร รูปแบบการใช้งาน หรือการไม่มีแผน PM ที่เหมาะสม บทความนี้จะสรุปวิธีแยกงบซ่อมบำรุงในบริบทไทยให้ใช้งานได้จริง ทั้งด้านบัญชี การจัดซื้อ การควบคุมผู้รับเหมา และการติดตามต้นทุนแบบหลายสาขา
ทำไมต้องแยกงบค่าแรงและค่าวัสดุให้ชัด
หลายองค์กรยังบันทึกงบซ่อมบำรุงแบบรวมก้อน เช่น “งานซ่อมแอร์ 12,000 บาท” หรือ “แก้ท่อน้ำรั่ว 8,500 บาท” ซึ่งเพียงพอสำหรับจ่ายบิล แต่ไม่เพียงพอสำหรับวิเคราะห์ประสิทธิภาพการใช้เงิน
การแยกค่าแรงและค่าวัสดุช่วยให้ตอบคำถามสำคัญได้ เช่น
- สาขาใดใช้แรงงานมากผิดปกติ
- ผู้รับเหมารายใดคิดค่าแรงสูงกว่าตลาด
- งานประเภทใดควรเปลี่ยนจาก reactive เป็น preventive
- ควรสต็อกวัสดุอะไรไว้เพื่อลดค่าเดินทางและค่าเรียกฉุกเฉิน
- ต้นทุนที่เพิ่มขึ้นมาจากราคาวัสดุในตลาดหรือประสิทธิภาพการทำงาน
ในเชิงการเงิน การแยกหมวดต้นทุนยังช่วยให้การทำ budget forecast และ variance analysis แม่นยำขึ้น โดยเฉพาะองค์กรที่มีสำนักงาน โรงงาน คลังสินค้า หรือโครงการที่กระจายอยู่หลายจังหวัด
โครงสร้างงบซ่อมบำรุงที่ควรใช้สำหรับอาคารในไทย
แนวทางที่ใช้งานได้ดีคือแยกงบเป็น 4 ชั้น ไม่ใช่แยกแค่ตามผู้รับเหมา
1) แยกตามประเภทต้นทุน
หมวดหลักที่ควรมีอย่างน้อย ได้แก่
- ค่าแรงช่าง/ผู้รับเหมา
- ค่าวัสดุและอะไหล่
- ค่าขนส่ง/ค่าเดินทาง
- ค่ารถกระเช้า/อุปกรณ์พิเศษ
- ค่าบริการนอกเวลาทำการ
- ค่าตรวจสอบ/ทดสอบระบบ
- ค่าจ้างรายเดือนหรือสัญญา PM
หากองค์กรใช้ระบบ ERP หรือบัญชีภายใน ควรตั้ง cost code ให้ละเอียดพอ เช่น
- MNT-LAB-ELEC = ค่าแรงงานไฟฟ้า
- MNT-MAT-PLUMB = ค่าวัสดุประปา
- MNT-OT-EMG = ค่าบริการฉุกเฉินนอกเวลา
2) แยกตามลักษณะงาน
แนะนำให้แยกอย่างน้อย 3 กลุ่ม
- งานแก้ไขเฉพาะหน้า (Reactive Maintenance)
- งานป้องกันล่วงหน้า (Preventive Maintenance)
- งานปรับปรุง/เปลี่ยนทดแทน (Replacement or Improvement)
จุดสำคัญคืออย่านำ “เปลี่ยนอุปกรณ์ใหม่” ไปปนกับ “ซ่อมแก้ไข” เพราะจะทำให้ค่าใช้จ่ายรายเดือนผันผวนและเทียบผลงานไม่ได้
3) แยกตามระบบอาคาร
เช่น
- ระบบไฟฟ้า
- ระบบประปา
- ระบบปรับอากาศ
- งานโยธา/สถาปัตย์
- ระบบสุขาภิบาล
- ระบบปั๊มและถัง
- ระบบความปลอดภัย
สำหรับองค์กรที่ต้องการมาตรฐานเดียวกันหลายสาขา การใช้หมวดระบบแบบเดียวกันทั้งประเทศจะช่วยให้เปรียบเทียบต้นทุนได้ง่ายขึ้น ตัวอย่างงานระบบที่มักมีรายการถี่สามารถอ้างอิงบริการที่เกี่ยวข้อง เช่น งานระบบไฟฟ้า และ งานระบบประปา
4) แยกตามสาขาและความเร่งด่วน
อย่างน้อยควรมีตัวบ่งชี้ว่าเป็น
- สาขาใด
- งานฉุกเฉินหรือไม่
- เกิดในเวลาปกติหรือนอกเวลาทำการ
- มีผลกระทบต่อผู้เช่าหรือการดำเนินธุรกิจหรือไม่
ข้อมูลนี้จะช่วยตัดสินใจว่า งานบางประเภทควรเปลี่ยนมาเป็นสัญญาบริการประจำหรือไม่
วิธีแยกค่าแรงและค่าวัสดุในใบเสนอราคาและใบสั่งงาน
ปัญหาคลาสสิกในไทยคือใบเสนอราคาระบุเพียง “เหมางานซ่อม” โดยไม่แตกองค์ประกอบ หากปล่อยให้เกิดขึ้นต่อเนื่อง ทีมการเงินจะควบคุมต้นทุนได้ยากมาก
รูปแบบใบเสนอราคาที่ควรกำหนดกับผู้รับเหมา
ควรบังคับให้มีอย่างน้อย 5 ส่วน
- รายละเอียดงาน
- ค่าแรง
- ค่าวัสดุพร้อมจำนวนและหน่วย
- ค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม เช่น เดินทาง ยกของ งานกลางคืน
- ระยะเวลารับประกันงาน
ตัวอย่าง:
-
เปลี่ยนลูกลอยถังพักน้ำ 1 ชุด
- ค่าแรง 1,200 บาท
- ค่าวัสดุลูกลอยทองเหลือง 850–1,500 บาท
- ค่าเดินทาง 500 บาท
- รวม 2,550–3,200 บาท
-
ซ่อมไฟส่องสว่างลานจอดรถ 10 จุด
- ค่าแรง 2,500–4,000 บาท
- ค่าวัสดุหลอด LED/Driver/สายไฟ 3,000–8,000 บาท
- รถกระเช้า (ถ้ามี) 3,500–6,500 บาท/วัน
- รวม 9,000–18,500 บาท
หากเป็นงานเหมารวมจริง ควรขอ cost breakdown แนบเสมอ ต่อให้ไม่ได้แยกในใบ PO หลักก็ตาม
ตั้งเกณฑ์อนุมัติราคาแบบต่างกัน
ไม่ควรใช้เกณฑ์เดียวกันทุกงาน ตัวอย่างเช่น
- งานไม่เกิน 5,000 บาท: อนุมัติโดยผู้จัดการอาคารได้
- 5,001–30,000 บาท: ต้องมีใบเสนอราคาอย่างน้อย 2 ราย
- มากกว่า 30,000 บาท: ต้องมี scope งานชัด, ถอดปริมาณ, เปรียบเทียบค่าแรง/ค่าวัสดุแยกกัน
วิธีนี้ช่วยป้องกันการบวกราคาวัสดุเกินจริงในงานเร่งด่วน
ราคาในตลาดไทย: ค่าแรงและค่าวัสดุที่ควรรู้เบื้องต้น
ราคาอาจแตกต่างตามจังหวัด ความยากของหน้างาน เวลาเข้าทำงาน และมาตรฐานผู้รับเหมา แต่ช่วงราคาคร่าว ๆ ด้านล่างใช้เป็นฐานเทียบได้
ค่าแรงช่างในไทยที่พบบ่อย
ค่าแรงช่างรายครั้ง/รายวัน
- ช่างไฟฟ้าทั่วไป: 800–1,800 บาท/คน/วัน
- ช่างประปาทั่วไป: 800–1,800 บาท/คน/วัน
- ช่างแอร์เชิงพาณิชย์: 1,200–2,500 บาท/คน/วัน
- หัวหน้าช่างหรือช่างเฉพาะทาง: 1,800–3,500 บาท/คน/วัน
- ผู้ช่วยช่าง: 600–1,000 บาท/คน/วัน
ในกรุงเทพฯ ปริมณฑล หรือพื้นที่นิคมอุตสาหกรรม ค่าแรงมักสูงกว่าต่างจังหวัด 10–30%
ค่าแรงแบบงานชิ้น
- เปลี่ยนปลั๊ก/สวิตช์: 300–800 บาท/จุด
- เปลี่ยนโคมไฟสำนักงาน: 500–1,500 บาท/จุด
- ล้างแอร์แบบแขวนหรือ cassette: 800–2,500 บาท/เครื่อง
- แก้ท่อตันสุขภัณฑ์: 1,500–4,000 บาท/จุด
- เปลี่ยนปั๊มน้ำบ้านพัก/สำนักงานขนาดเล็ก: ค่าแรง 1,500–4,000 บาท
ค่าแรงงานด่วนและนอกเวลา
- ค่าเรียกฉุกเฉิน: 1,000–3,000 บาท/ครั้ง
- งานกลางคืนหรือหลังเวลาทำการ: บวกเพิ่ม 20–50%
- งานวันหยุดนักขัตฤกษ์: บวกเพิ่ม 30–100% แล้วแต่ผู้รับเหมาและ SLA
ตรงนี้เป็นจุดที่หลายองค์กรไม่แยกบัญชี ทำให้ “ค่าแรง” ดูสูงเกินจริง ทั้งที่จริงเป็น premium จากความเร่งด่วน
ค่าวัสดุที่พบประจำในอาคารสำนักงานและโครงการพาณิชย์
กลุ่มไฟฟ้า
- หลอด LED T8: 80–250 บาท/หลอด
- ดาวน์ไลต์ LED: 150–800 บาท/ชุด
- เบรกเกอร์ย่อย: 150–1,500 บาท/ตัว
- สายไฟ THW/NYY: ประมาณ 15–120 บาท/เมตร ตามขนาด
- ปลั๊ก/สวิตช์เกรดอาคารสำนักงาน: 100–450 บาท/ชิ้น
กลุ่มประปาและสุขาภิบาล
- ก๊อกสนาม/บอลวาล์ว: 120–1,200 บาท
- สายอ่อน/อุปกรณ์ข้อต่อ: 50–500 บาท/ชิ้น
- ชุดฟลัชวาล์วหรืออะไหล่สุขภัณฑ์: 300–3,000 บาท
- ปั๊มน้ำขนาดเล็กถึงกลาง: 3,500–18,000 บาท
- PVC และข้อต่อ: 20–500 บาท/ชิ้น ตามขนาด
กลุ่มแอร์และระบายอากาศ
- คาปาซิเตอร์: 150–800 บาท
- คอนแทคเตอร์: 350–2,500 บาท
- มอเตอร์พัดลม: 1,500–6,000 บาท
- น้ำยาแอร์และวัสดุสิ้นเปลือง: แตกต่างตามระบบและขนาดเครื่อง
สำหรับงานซ้ำ ๆ ควรมี “ราคากลางภายใน” ขององค์กร เพื่อใช้เทียบใบเสนอราคาในแต่ละสาขา
วิธีควบคุมงบงานด่วนไม่ให้บานปลาย
งานด่วนเป็นตัวทำลายงบซ่อมบำรุงที่ชัดที่สุด โดยเฉพาะอาคารที่มีผู้ใช้งานหนาแน่น เช่น สำนักงาน ศูนย์กระจายสินค้า หรือโครงการ mixed-use
แยกงานด่วนออกจากงานปกติทันที
ควรสร้างรหัสงาน EMG หรือ Urgent ในระบบ และกำหนดชัดว่าอะไรคืองานด่วน เช่น
- ไฟฟ้าดับบางส่วนหรือทั้งชั้น
- ท่อน้ำรั่วกระทบผู้เช่าหรือทรัพย์สิน
- ปั๊มน้ำเสียไม่ทำงาน
- แอร์ในห้อง server หรือพื้นที่ critical หยุดทำงาน
เมื่อแยกได้แล้ว ทีมการเงินจะเห็นว่าต้นทุน premium มาจากอะไร ไม่ใช่เหมารวมว่าผู้รับเหมาคิดแพง
ใช้เพดานงบฉุกเฉินรายสาขา
ตัวอย่าง:
- สาขาขนาดเล็ก: 15,000–30,000 บาท/เดือน
- สาขาขนาดกลาง: 30,000–60,000 บาท/เดือน
- อาคารสำนักงานใหญ่: 80,000–200,000 บาท/เดือน
หากเกินเพดาน ต้องมี root cause review เช่น ทำไมท่อน้ำรั่วซ้ำ 3 ครั้งในไตรมาสเดียว หรือทำไมมีค่าไฟฟ้าฉุกเฉินสูงต่อเนื่อง
สร้างรายการวัสดุสำรองขั้นต่ำ
วัสดุที่ควร stock ไว้บางส่วน เช่น
- หลอดไฟรุ่นที่ใช้บ่อย
- เบรกเกอร์ขนาดมาตรฐาน
- ลูกลอยและวาล์วพื้นฐาน
- สายอ่อนสุขภัณฑ์
- อุปกรณ์ซีลและเทปพันเกลียว
- คาปาซิเตอร์รุ่นที่เสียบ่อยในแอร์บางประเภท
การมี stock ขั้นต่ำช่วยลดค่าเดินทางและลดเวลาหยุดชะงัก โดยเฉพาะสาขาต่างจังหวัดที่หาวัสดุได้ช้ากว่า